Türkiye’de emeklilik sistemi, maaşlar arasındaki dengesizlikle ve giderek derinleşen gelir adaletsizliğiyle tartışılmaya devam ediyor. 2016 yılında iki emekli grubu arasında makul seviyede olan Maaş Farkı, 2026 yılına gelindiğinde rekor seviyeye ulaştı. Yapılan son zamlarla birlikte memur emeklisi ile işçi emeklisi arasındaki gelir makası yüzde 46,6’ya kadar tırmandı. Uzmanlar, hesaplama sisteminin alarm verdiğini belirterek acil ‘intibak’ çağrısında bulunuyor.
Emekli maaşlarına yapılan son düzenlemeler, milyonlarca vatandaşın cebini ilgilendiren çarpıcı bir tabloyu ortaya çıkardı. Memur emeklileri, toplu sözleşme kazanımları ve enflasyon farkıyla birlikte yüzde 18,6 oranında zam alırken, SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin zammı yüzde 12,19 seviyesinde kaldı. Farklı zam oranları ve yıllar içinde değişen hesaplama yöntemleri, emekliler arasındaki statü farkını derin bir uçuruma dönüştürdü.
Makas 10 Yılda Nasıl Açıldı?
Veriler incelendiğinde, “eşit işe eşit ücret” veya “eşit prime eşit emeklilik” ilkesinden ne kadar uzaklaşıldığı net bir şekilde görülüyor. Temmuz 2025’ten bugüne kümülatif artışlara bakıldığında SGK ve Bağ-Kur emeklisine toplam yüzde 28 zam yapılırken, memur emeklisi yüzde 40 oranında artış aldı.
Bu durum, iki grup arasındaki makasın tarihi zirveye çıkmasına neden oldu. 2016 yılında en düşük işçi emeklisi maaşı (1.292 TL) ile en düşük memur emeklisi maaşı (1.533 TL) arasındaki fark sadece yüzde 18,65 seviyesindeydi. Ancak 2026 yılı itibarıyla en düşük işçi emeklisi maaşı 18.938 TL olurken, en düşük memur emeklisi maaşı 27.772 TL’ye yükseldi. Aradaki fark ise yüzde 46,64’e fırladı.
“Kök Maaş Sistemi Her Şeyi Altüst Etti”
Sosyal Güvenlik Uzmanı İsa Karakaş, mevcut sistemin kendi içinde tutarsızlıklar barındırdığına dikkat çekti. 10 milyondan fazla emeklinin haklı bir serzeniş içinde olduğunu belirten Karakaş, “kök maaş” uygulamasının dengeleri bozduğunu vurguladı.
Karakaş, sistemdeki çarpıklığı şu örnekle açıkladı: “Kök maaşı 8.200 TL olan bir vatandaşa yüzde 12,19 zam uygulandığında normalde maaşının 9.119 TL olması gerekir. Ancak devlet, ‘en düşük emekli maaşı’ uygulamasıyla bu rakamı 18.938 TL’ye tamamlıyor. Yani devlet kasasından vatandaşa yüzde 110’un üzerinde bir destek sağlanıyor. Ancak burada az prim ödeyen ile çok prim ödeyen arasında bir adaletsizlik doğuyor. SGK’nın 16 milyon emeklinin sesine kulak verip daha adil bir sistem getirmesi şart.”
Çok Çalışmak Artık Kazandırmıyor
SGK Uzmanı Özgür Erdursun ise hesaplama tekniklerindeki değişikliklerin “çalışanı cezalandıran” bir yapıya dönüştüğünü savundu. Özellikle 2000 yılı öncesi ve 2008 sonrası dönemler arasındaki farkın altını çizen Erdursun, sistemin büyümeden verdiği payın yüzde 100’den yüzde 30’a düşürüldüğünü hatırlattı.
Erdursun, “2000 yılına kadar çalışıp 3.600 prim günüyle emekli olanın aylığı 25 bin TL’yi bulurken, 2000-2008 sonrasında 7 bin hatta 9 bin gün prim ödeyenin maaşı 18.938 TL’de kalıyor. Artık daha fazla çalışmak, daha fazla emekli maaşı almak anlamına gelmiyor. Devlet üstünü tamamlamak zorunda kalıyor” ifadelerini kullandı.
Erdursun ayrıca, hükümetin 2011 yılındakine benzer bir “intibak” düzenlemesini 2027 yılı başında hayata geçirmesini beklediğini dile getirdi.
“Sistem Acilen Değişmeli”
Türkiye Emekliler Derneği (TÜED) Genel Başkanı Kazım Ergün de aradaki uçuruma tepki gösteren isimler arasında. Mevcut aylık bağlama sisteminin zayıflığı nedeniyle kök aylıkların tamamen değersizleştiğini belirten Ergün, yapılan oransal zamların emeklinin derdine derman olmadığını ifade etti.
Hükümete açık çağrıda bulunan Ergün, “Mevcut karma sistem eşitsizlik doğuruyor. Kök maaşlara yapılan zamlar cebe yansımıyor. Geçim kriterlerini karşılayacak, ödenen prime göre hakkaniyetli bir hesaplama sistemine acilen dönülmelidir” dedi.
