Sağlık Bakanlığı, sağlık profesyonellerinin görevlerini daha güvenli bir zeminde icra edebilmesi ve hasta haklarının korunması amacıyla hazırlanan “Sağlık Meslek Mensuplarının Hukuki Sorumluluk Haritası” adlı yeni el rehberini yayımladı. On dört ana başlıktan oluşan bu kapsamlı kılavuz, tıbbi uygulama hatalarından (malpraktis) dava süreçlerine, Mesleki Sorumluluk Kurulu’nun (MSK) işleyişinden rücu şartlarına kadar sahadaki en kritik hukuki sorulara net yanıtlar sunuyor.
Hukuki Karmaşaya Son Veren Kılavuz
sağlık hizmeti sunumunda sıkça karşılaşılan yasal belirsizlikleri gidermeyi hedefleyen T.C. Sağlık Bakanlığı, sağlık çalışanlarının hukuki sorumluluklarını netleştiren yeni bir referans kaynağını erişime açtı. Bakanlık himayesinde hazırlanan el rehberi, tıbbi müdahalelerin hukuka uygunluk şartlarını detaylandırırken, özellikle sahada büyük bir kafa karışıklığı yaratan malpraktis (tıbbi uygulama hatası) ve komplikasyon kavramları arasındaki ince çizgiye ışık tutuyor. Rehberde, tıp biliminin standartlarından sapılarak gösterilen özen eksikliği malpraktis olarak tanımlanırken; tıbbi girişime rağmen öngörülemeyen veya tamamen önlenemeyen istenmeyen sonuçlar komplikasyon olarak ayırt ediliyor.
Kamu ve Özel Sektörde Sorumluluk Rejimi Nasıl İşliyor?
Yayımlanan harita, sağlık personelinin görev yaptığı kuruma göre değişen hukuki süreçleri net bir tabloyla ortaya koyuyor. Kamuda ve özel sektörde çalışan profesyonellerin karşılaştıkları hukuki iddialarda muhataplar ve yargı yolları şu şekilde ayrışıyor:
| Kriter | Kamu Sağlık Kuruluşları (Devlet/Üniversite) | Özel Sağlık Kuruluşları ve Serbest Çalışanlar |
| İlişki Türü | İdari Faaliyet | Sözleşme İlişkisi (Vekâlet, Eser) |
| Sorumluluk Türü | Hizmet Kusuru | Sözleşmeye Aykırılık / Haksız Fiil |
| Davanın Muhatabı | İdare (Bakanlık, Rektörlük vb.) | Hekim ve/veya Sağlık Kuruluşu |
| Yargı Yolu | İdari Yargı (İdare Mahkemesi) | Adli Yargı (Hukuk Mahkemeleri) |
Oyun Değiştirici Güç: Mesleki Sorumluluk Kurulu (MSK)
Kılavuzun en dikkat çekici bölümlerinden birini, sağlık hukukunda bir devrim niteliği taşıyan Mesleki Sorumluluk Kurulu (MSK) oluşturuyor. Yedi üyeden oluşan bu merkezi yapı, tüm sağlık profesyonellerinin tıbbi işlemleriyle ilgili ceza soruşturmalarında izin vermeye yetkili tek merci konumunda bulunuyor.
Ayrıca idarenin ödediği tazminatın kamu personeline yansıtılıp yansıtılmayacağına (rücu) yine bu kurul karar veriyor. Yeni düzenlemenin getirdiği en büyük güvence ise rücu şartlarının ağırlaştırılması oldu. Bir sağlık personeline rücu edilebilmesi için, eylemin kasten yapıldığını kanıtlayan kesinleşmiş bir ceza mahkemesi kararı şart koşuluyor. Kasıtlı bir suç söz konusu değilse; idare ödediği tazminatı doğrudan personelin Zorunlu Mesleki Mali Sorumluluk Sigortası’ndan talep ediyor ve çalışanın şahsi mal varlığı güvence altına alınıyor.
Sağlıkhaberi.net Yorumu: Bu Rehber Sahada Ne Anlama Geliyor?
Sağlık Bakanlığı’nın yayımladığı bu rehber, yıllardır sağlık çalışanlarının omuzlarında ağır bir yük olan “defansif tıp” (korkuya dayalı hekimlik/hemşirelik) uygulamasını kırma noktasında atılmış çok güçlü bir adımdır. Özellikle kamuda çalışan bir sağlık profesyonelinin, kasıtlı bir suç işlemediği sürece ödenen milyonlarca liralık tazminatlarla şahsen muhatap olmayacağının (rücu edilmeyeceğinin) resmi bir kılavuzla altının çizilmesi, sahadaki tükenmişlik ve stres seviyesini ciddi oranda azaltacaktır. Sistemin zorunlu mesleki sorumluluk sigortasını merkeze alması, sağlıkçıları birer “tazminat ödeyicisi” olmaktan çıkarıp, asli işleri olan hayat kurtarmaya odaklanmalarını sağlayacaktır.
İkinci olarak, rehberin “Aydınlatılmış Onam” ve “Tıbbi Kayıt” vurgusu son derece hayatidir. Hata olmasa bile eksik aydınlatmanın tek başına bir hak ihlali sayıldığının belirtilmesi, kliniklerdeki rutin evrak işleyişinin aslında ne kadar büyük bir yasal kalkan olduğunu gösteriyor. Sağlık profesyonellerinin bu rehberi sadece bir duyuru olarak değil, günlük mesai pratiklerini şekillendirecek bir anayasa gibi okuması gerekiyor; zira hukukun gözünde “yazılmamışsa, yapılmamıştır” kuralı işlemeye devam ediyor.
