sağlık hizmeti sunan kurum ve kişiler için tanıtım ve bilgilendirme faaliyetleri net sınırlarla çizildi. Reklam niteliği taşıyan uygulamalar yasaklanırken, izin verilen bilgilendirme türleri, sosyal medya kullanımı, görsel içerik koşulları ve uluslararası sağlık turizmine ilişkin özel hükümler ayrıntılı biçimde düzenlendi.
Kapsam
Yönetmelik; sağlık meslek mensupları, özel sağlık kuruluşları, uluslararası sağlık turizmi kapsamındaki sağlık tesisleri ve bu alandaki aracı kuruluşların yürüttüğü tanıtım ve bilgilendirme faaliyetlerini kapsar. Sağlık Bakanlığı hastaneleri yönetmelik kapsamı dışında tutulsa da, bu hastanelerde görev yapan sağlık meslek mensupları kapsama dahildir.
Yetkisiz, izinsiz veya ruhsatsız sağlık hizmeti sunan kişi ya da kurumların reklam veya tanıtım yaptığının tespiti halinde; 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu Ek 11. maddesine dair yaptırımlar saklı kalmak üzere, durum 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde değerlendirilmek üzere Ticaret Bakanlığı veya Ticaret İl Müdürlüklerine bildirilir ve gerektiğinde Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulur.
Reklamın Tanımı ve Yasaklar
Reklam, sağlık alanında bir ürün, hizmet, kişi, kurum veya kuruluşu ön plana çıkaran ve tanıtım ile bilgilendirmenin sınırını aşan her türlü faaliyettir. Sağlık hizmeti sunumunda örtülü ya da açık reklam yapılması ve yaptırılması kanunen yasaktır.
İzin Verilen Tanıtım ve Bilgilendirme
Sağlık tesisleri için
Açıklanmasına izin verilen bilgiler arasında adres ve iletişim bilgileri, çalışma gün ve saatleri, hasta kabul edilen uzmanlık dalları, çalışan sağlık personelinin mesleki ve akademik unvanları ile verilen hizmete ilişkin sağlığı koruyucu ve geliştirici nitelikteki bilgilere yer verilebilir.
Sağlık meslek mensupları için
Ana dal ve yan dal uzmanlıkları, akademik unvanlar, hasta kabul ettikleri zaman ve mekan bilgisi ile hizmet verilen sağlık alanıyla ilgili koruyucu ve geliştirici nitelikteki bilgiler paylaşılabilir.
Yasaklanan İfadeler ve Faaliyetler
Tanıtım ve bilgilendirmede yasaklar şunlardır:
– Halkı yanıltan veya yanlış yönlendiren ifadeler kullanılamaz; diğer kuruluşlar aleyhine üstünlük iddiası yapılamaz.
– Bilimsel ve klinik olarak kanıtlanmamış veya yerleşik tıbbi metot haline gelmemiş tedavilere ilişkin açıklama yapılamaz.
– Yazılı, görsel ve işitsel basın, yayın organları ile sosyal medyada hasta veya yakınlarının teşekkür ve memnuniyet ifadeleri reklam mahiyetinde paylaşılamaz.
– Ücret, indirim, kampanya ve promosyon bilgileri verilemez; sağlık hizmetleri özendirme, çekiliş veya hediye gibi pazarlama araçlarına konu edilemez.
– Kişilerin rızası olmadan telefonla, mektup, kısa ileti, elektronik posta veya sosyal paylaşım araçlarıyla tanıtım yapılamaz.
Akademik ve Mesleki Unvanların Kullanımı
1219 sayılı Kanun ile belirlenen ana dal ve yan dal uzmanlıkları dışında, sertifika ve benzeri eğitim belgelerine dayanılarak uzmanlık unvanı kullanılamaz. Ancak Bakanlıkça tescil edilmiş diploma üzerinde yazılı uzmanlık alanı koşuluyla, alınan eğitimler, bilimsel yayınlar, akademik ödüller, idari görevler ve dernek üyelikleri gibi kişisel bilgiler belirtilebilir.
Sosyal Medya ve Arama Motorları
Sağlık tesisleri ve meslek mensupları, ücretli sponsorlu ve öne çıkarma amaçlı olmamak şartıyla sosyal medya platformları ve internet arama motorlarında hesap açabilir. Arama motorlarında kullanılacak anahtar kelimeler ve sonuç sayfasındaki bilgiler yönetmelik ilkelerine aykırı olamaz. Sosyal paylaşım ve internet sitelerinde paylaşılan içeriklerden hem paylaşımı yapan hem de ilgili hesap sorumludur.
Sponsorlu İçerik ve Ücretli Yayınlar
Görsel içerikler, yazılı ve görsel basın, sosyal medya platformları gibi mecralarda sponsorlu ya da ücretli olarak yayımlatılamaz. Bununla birlikte sosyal medya ve arama motorlarında ücretli öne çıkarma yapılmaması koşuluyla hesap açılabilir. Sağlık tesisleri, açılış tarihini takip eden ilk bir ay içinde, yönetmelik hükümlerine uymak şartıyla sponsorlu tanıtım yapabilir. Bakanlık, tıbben kabul edilen yeni tıp teknolojisi ve yöntemlerine ilişkin tanıtımlara izin verebilir.
Görsel İçeriklerin Kullanımı
Sağlık meslek mensupları ve sağlık tesisleri, koruyucu ve geliştirici nitelikteki görsel içerikleri kullanabilir. Ancak hasta görsellerinin kullanılabilmesi için hastanın veya küçük/mahcur ise veli/vasinin açık rızası zorunludur. Rıza, Yönetmelik ekinde yer alan Ek-1’deki “Görsel İçerik Kaydetme ve İşleme Onam Formu” ile yazılı veya elektronik ortamda alınmalıdır.
Görsel içeriklerle ilgili uyulması gereken kurallar şunlardır:
– Görüntülerin ortamı ve kullanılan teknikler gerçeğe uygun olmalı; yanıltıcı makyaj veya gerçek dışı düzenleme yapılamaz.
– Görseller üzerinde sonradan teknolojik değişiklik veya düzeltme uygulanamaz.
– Öncesi/sonrası görseller aynı ortam ve teknik şartlarda çekilmeli; işlem tarihi ve görselin çekim tarihi belirtilmelidir.
– Tıbbi müdahale, girişim veya ameliyat sırasında çekilmiş hasta görüntülerinin paylaşılması yasaktır.
– Paylaşılan görsellerin ilgili sağlık meslek mensubuna ve gerçek hastaya ait olduğu belirtilmeli; alıntı ise kaynağı gösterilmelidir.
Görsel Paylaşım İzninin Geri Çekilmesi
Hasta veya veli/vasisi, verdiği görsel paylaşım iznini her zaman herhangi bir usule bağlı kalmaksızın geri çekebilir. Sağlık tesisi veya ilgili meslek mensubu, geri çekme talebini derhal işleme almak ve sonlandırmakla yükümlüdür. İzin karşılığında hastaya ödeme, indirim veya hediye verilemez.
Öncesi/Sonrası Paylaşımları
Öncesi ve sonrası görseller tamamen yasak değildir, ancak uyulması gereken kurallar vardır:
– Görseller aynı ortam ve teknik şartlarda çekilmeli; işlem ve çekim tarihleri açıkça gösterilmelidir.
– Yurt içi paylaşımlarda görsellerde okunaklı biçimde şu uyarı yer almalıdır: “Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.”
– Görsellerin yorum, beğeni ve yeniden paylaşım gibi kullanıcı etkileşimlerine kapatılması zorunludur.
– Genel ahlak kurallarına aykırı biçimde mahrem bölge gösteren görseller paylaşılmaz; işlemle ilgisi olmayan görüntü ve ifadeler içeriklere dahil edilemez.
Uluslararası Sağlık Turizmi ile İlgili Hükümler
Uluslararası sağlık turizmi tanıtım faaliyeti yürütecek sağlık tesisleri ve aracı kuruluşlar, 26/4/2025 tarihli ve 32882 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik uyarınca Bakanlıkça verilen yetki belgesine sahip olmalıdır. Bu yetki belgesinin kurumun internet sitesinde veya sosyal medya hesabında yayınlanması zorunludur.
Yurt dışına yönelik tanıtım ve bilgilendirmelerde uyulması gereken temel şartlar:
– Faaliyetler yurt dışına yönelik ayrı bir sosyal medya platformu veya internet sitesi üzerinden yürütülmelidir.
– Bu platformlarda hizmetin sağlık turizmi kapsamında sunulduğu açıkça beyan edilmelidir.
– Türkiye’de yaşayan kişiler nezdinde talep oluşturmaya yönelik tanıtım ve bilgilendirme yapılamaz.
– Sosyal medya platformlarında hedef kitle olarak yurt içi seçilemez; otomatik hedef kitle tanımlamaları devre dışı bırakılmalıdır.
Uluslararası tanıtımlarda, Health Turkiye logosunun tüm mecralarda kullanılması zorunludur. Türkiye’de uygulanması Bakanlıkça yasaklanan veya uygulama izni olmayan tıbbi işlem ve tedavi yöntemlerinin uluslararası tanıtımlarda kullanılması yasaktır.
Yurt Dışı Tanıtımlarda Esneklikler
Yurt dışına yönelik ayrı platformlarda, Türkçe hariç diğer resmî dillerde sponsorlu tanıtım yapılabilir; aynı şekilde indirim, kampanya ve rekabetçi fiyat duyuruları da yapılabilir. Ancak hasta mahremiyetine riayet edilmesi ve hastanın açık rızasının belgelendirilmesi zorunludur.
Aracı kuruluşlar, faaliyetlerini yalnızca mevzuatta tanımlanan aracı hizmetlerle sınırlı tutmak, sağlık hizmeti sunuyormuş izlenimi vermemek ve sağlık tesisi izlenimi uyandırmamak kaydıyla sponsorlu tanıtım yapabilir; görsel içerik paylaşabilir. Aracı kuruluşun internet sitesi URL’sinde ticari unvan, işletme adı veya kısaltması yer almalıdır. Marka tescilini URL’de kullanmak isteyenler tescil belgelerini Bakanlığa bildirmekle yükümlüdür.
Radyo ve Televizyon Programları
Sağlık meslek mensupları radyo ve televizyon kanallarında tanıtım ve bilgilendirme programına katılmadan önce Yönetmelik eki Ek-3’te yer alan Taahhütnameyi iki nüsha olarak imzalamak zorundadır. Taahhütnamenin bir nüshası ilgili meslek mensubunda kalır, diğer nüsha yayın kuruluşu tarafından en az beş yıl süreyle saklanır. Bakanlık veya il müdürlüğü talep ettiğinde yayın kuruluşu Taahhütnamenin bir örneğini göndermekle yükümlüdür.
Programlardaki açıklamalar, resen veya şikâyet üzerine, Bakanlık veya il müdürlüğünce oluşturulan ve ilgili sağlık alanına özgü en az üç kişiden oluşan bir komisyon tarafından incelenir.
Genel İlkeler
Yönetmelik, tanıtım ve bilgilendirmelere ilişkin temel ilke ve ölçütleri, denetim usullerini ve uygulanacak yaptırımları belirler. Tanıtım faaliyetleri sırasında kişisel verilerin korunması, hasta haklarına saygı ve bilimsel doğruluk ilkelerine uyulması esastır.
Uygulamada dikkat edilecekler
Bilgilendirme yaparken kullanılan dil ve görseller yanıltıcı olmamalı; mesleki unvan ve uzmanlık beyanları gerçeği yansıtmalıdır. Sosyal medya paylaşımlarının öne çıkarılması veya sponsorlu hale getirilmesi mevzuata uygun olmalı, aksi tespit edilen uygulamalar hakkında idari ve hukuki süreç işletilecektir.
