Türkiye’deki sağlık sisteminin en büyük çıkmazlarından biri olan “Personel Eksikliği”, bir hemşire tarafından hazırlanan detaylı iş yükü analiziyle somut bir veriye dönüştü. 25 yataklı bir serviste görev yapan iki hemşirenin, sabah 08.00 ile 16.00 arasındaki 8 saatlik mesailerinde yapmaları gereken işlerin toplam süresi hesaplandığında ortaya korkunç bir tablo çıktı: “Eldeki süre 16 saat, yapılması gereken iş 35 saat!”
Hemşireler sürekli “yetişemiyoruz” diyor, yöneticiler ise “daha hızlı olun” diyor. Peki, bilimin ve matematiğin ışığında bu mümkün mü? Bir sağlık profesyoneli tarafından hazırlanan ve sahadaki gerçekliği saniye saniye ortaya koyan “Hemşire İş Yükü Analizi Raporu”, sistemin çalışanlardan fiziksel kurallara aykırı bir performans beklediğini gözler önüne serdi.
Dakika Dakika Hesaplanan “İmkansızlık”
Rapor, 25 hastanın yattığı Dahiliye ve Nefroloji ağırlıklı karma bir servisi baz alıyor. Bu serviste gündüz mesaisinde (08.00-16.00) sadece iki hemşire görev yapıyor. Toplamda iki kişinin 8’er saatten 16 saatlik bir iş gücü kapasitesi var.
Ancak yapılan analizde; hasta tesliminden order kontrolüne, damar yolu açılmasından taburculuk işlemlerine, kan transfüzyonundan acil müdahalelere kadar rutin görevler tek tek listelenip süreleri toplandığında, yapılması gereken işin 2.115 dakika, yani yaklaşık 35 saat 15 dakika sürdüğü tespit edildi.
İşte Bir Hemşirenin “Sığmayan” Gündemi
Raporda yer alan ve bir servisin rutin işleyişini gösteren görev tablosu, hemşirelerin neden tükenmişlik sendromu yaşadığını açıkça özetliyor. İki hemşirenin 16 saatlik toplam süresine sığdırılmaya çalışılan işlerden bazıları ve tahmini süreleri şöyle:
| Görev / İş Kalemi | Tahmini Süre (Dakika) |
|---|---|
| Yeni yatış yapan 2 hastanın kabulü (oryantasyon, dosya hazırlama, tedavi başlangıcı, eğitim, kayıtlar) | 100 |
| Yapılan tedavilerin hasta dosyasına kaydedilmesi | 20 |
| Yakını olmayan bir hastanın nebüllerinin tedavi saatlerinde uygulanması, oksijen suyu yenilenmesi, nazal maske inhaler maske değişimi | 20 |
| Vital alımı sırasında damar yolu kontrolleri ve süresi dolan 5 damar yolunun yenilenmesi | 40 |
| Üç ayrı doktorla hasta vizitlerine katılmak, hasta durumuna göre yapılan değişiklikleri, order düzenlemelerini gibi durumları not edip arka planda bunları yeniden düzenlemek | 90 |
| Tüm orderların kontrolü ve tedavi etiketlerinin hazırlanması | 60 |
| Tüm hastaların vital bulgularının alınması ve kartekslere yazılması | 70 |
| Tüm hastaların genel vital bulgularının tekrar alınması ve kayıt | 70 |
| Tedavisi değişen veya taburcu olan hastaların ilaçlarının sisteme girilerek form düzenlenmesi ve eczaneye iadeye gidilmesi | 30 |
| Sisteme hizmet girişlerinin yapılması | 20 |
| Servis teslim dosyasındaki ( ekteki resim) kontrollerin yapılması, işaretlenmesi | 75 |
| Öğlen sonrası 3 hastanın kan şekeri ölçümü | 10 |
| Öğlen öncesi 15 hastanın kan şekeri ölçümü ve kaydedilmesi | 45 |
| Orderı güncel olmayan 2 hasta için doktor ile iletişime geçilmesi | 10 |
| Ng ile beslenmeye başlayan bir hastanın ilk üç gün hemşire tarafından beslenmesi ve hastanın yakınlarına eğitim verilmesi | 20 |
| Kan şekeri sonuçlarına göre hekimden order alınması ve insülinlerin yapılması | 30 |
| IV tedavilerin hazırlanması (ilaçların sulandırılması, setlenmesi, etiketlerin yapıştırılması) | 60 |
| IV tedavilerin dağıtılması ve bu esnada tıkanan 2 damar yolunun değiştirilmesi | 80 |
| Her hastaya 2 adet bakım planının uygulanması ve sisteme kaydedilmesi | 180 |
| Hastaların evden getirdiği ilaçların kontrol edilip saatlere göre düzenlenmesi ve zamanında hastalara verilmesi | 60 |
| Hasta yatakları başında tüm hastaların bir önceki nöbetçiden teslim alınması | 45 + 45 (iki hemşire birlikte) |
| Gelen ilaçların ayrı ayrı hasta çekmecelerine yerleştirilmesi | 20 |
| Eczaneye gidilip tüm hastaların 24 saatlik ilaçlarının tümünün kontrolünün yapılması ve servise taşınması | 80 |
| Eczaneden ilaç istemlerinin sistem üzerinden yapılması | 25 |
| Düşen bir hastayla ilgilenilmesi, durum değerlendirilmesi, sistemden formların doldurulması, nöbetçi doktor ile iletişim, tomografi girişi, hastanın tomoya gönderilmesi | 30 |
| Durumu kötüleşen bir hastaya müdahale, resüstasyon için acil arabası ve defibrilatör, sonrasında yoğunbakıma götürülüş, ilaç ve malzemelerin sistemlerden düşüşü, acil arabasının yeniden düzenlenip kapatılması | 90 + 90 (iki hemşire birlikte) |
| Dr istemiyle bir hastadan kan ve idrar kültürü alınması | 20 |
| Ara kontroller, boşalan serumların toplanması ve yeni serumların takılması | 30 |
| 24 hastanın sistem değerlendirmeleri .. (karteksin 5. sayfası.) | 120 |
| 8 hastaya bası riski değerlendirmesi ve formlarının doldurulması | 40 |
| 7 hastaya düşme riski değerlendirmesi ve formlarının doldurulması | 35 |
| 4 hastaya nütrisyon değerlendirmesi ve kilo takibinin sisteme girilmesi | 20 |
| 3 hastanın sabah tokluk kan şekeri ölçümü | 10 |
| 3 hastadan kan alınması ve 2 hastanın kan transfüzyonu için hazırlık yapılması | 45 |
| 2 hastanın taburculuk işlemlerinin yapılması (eğitim, ilaç teslimi, imza vb.) | 60 |
| 2 ayrı hastaya kan transfüzyonu sürecinin yönetimi (kanın kabulü, takılması, vital takipleri) | 100 |
| 1 hastanın diyalize gönderilmesi ve kabulü | 30 |
| 1 hastanın diyaliz kateteri takılması için hazırlanması, yoğun bakıma transferi, orda doktorla beraber kateter takılması, servise geri geliş ve takibi | 90 |
| Toplam iş: | 2115 dakika (35 saat, 15 dakika) iki hemşire vardiyası: 8+8: 16 saat |
Yemek Yemek, Tuvalete Gitmek Yok!
Raporun en çarpıcı kısmı ise bu 35 saatlik iş yükünün içine nelerin dahil edilmediği. Hesaplamada; hemşirelerin yemek yemesi, su içmesi, lavaboya gitmesi veya kısa bir nefes alması için ayrılan süre “0” dakika olarak görünüyor.
Dahası, hastane ortamının kaçınılmazı olan teknik aksaklıklar da hesap dışı. Yazıcıya kağıt sıkışması, barkod okuyucunun bozulması, sistemin donması, tabletin düşmesi, yanlış basılan acil durum butonlarına koşulması veya hasta yakınlarının “Kumanda pili bitti”, “Sıcak su nerede?” gibi talepleri bu sürenin içinde yok. Rapora göre, bu “görünmez işler” de eklendiğinde tablo içinden çıkılmaz bir hal alıyor.
“Hata Yapmamak İçin İnsanüstü Çaba Gerekiyor”
Analiz, mevcut personel planlamasının sürdürülebilir olmadığını matematiksel olarak kanıtlıyor. 16 saatlik zaman dilimine 35 saatlik iş sığdırılmaya çalışıldığında iki sonuç ortaya çıkıyor: Ya işler yetişmiyor ya da hemşireler hata yapma riskini göze alarak “yarış atı” temposunda çalışmak zorunda kalıyor.
Raporun sonuç bölümünde, bu durumun sadece çalışan sağlığını değil, doğrudan hasta güvenliğini tehdit ettiği vurgulanıyor. İş süreçlerinin sadeleştirilmesi ve angarya yüklerin (sekretarya, temizlik, lojistik vb.) hemşirenin üzerinden alınması gerektiği belirtiliyor.
Sağlıkhaberi.net Yorumu: Sistem “Hız” İsterken “Can” Alıyor
Bu rapor, masa başında yapılan “Norm Kadro” planlamalarının sahada nasıl iflas ettiğinin belgesidir. Matematik yalan söylemez. Eğer iki kişinin yapabileceği işin iki katını yüklerseniz, o sistemde “Kaliteli Bakım”dan söz edemezsiniz; sadece “Günü Kurtarma”dan söz edebilirsiniz.
Hemşirenin hastanın gözünün içine bakıp “Nasılsın?” diyeceği vakti çalıp, onu bilgisayar ekranına veri girmeye veya bozulan yazıcıyı tamir etmeye mahkum eden sistem, tıbbi hatalara davetiye çıkarmaktadır. Bir hasta düştüğünde veya yanlış ilaç uygulandığında suçluyu hemşirede aramadan önce, 16 saate 35 saatlik işi sığdıran bu matematik hatasına bakmak gerekir. Çözüm, hemşireyi daha hızlı koşturmak değil; kadro sayısını iş yüküne eşitlemektir.
