Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu’nun başarı göstergesi olarak sunduğu günlük 3 milyon hasta başvurusu; hekim başına düşen aşırı yükü, çöken sevk zincirini ve koruyucu sağlık hizmetlerinin iflasını gözler önüne seriyor.
Sağlık Bakanı Prof. Dr. Kemal Memişoğlu’nun Hacettepe, Ankara ve Gazi üniversitelerinin tıp fakültelerine dereceyle giren gençlerle buluşmasında dile getirdiği “Sistemimiz her gün 3 milyon kişiye hizmet veriyor” açıklaması, sağlık camiasında büyük bir tartışmanın fitilini ateşledi. Bir övünç ve kapasite göstergesi olarak sunulan bu devasa işlem hacmi; 86 milyon nüfuslu Türkiye’de her gün nüfusun yaklaşık yüzde 3,5’inin hastane ve klinik kapılarına dayandığını, yani sağlık sisteminin kronik bir hasta akını altında nefessiz kaldığını ortaya koydu.
Sağlık Bakanlığı’nın yayımladığı 2024 yılı resmi istatistikleri de bu tablonun bir tesadüf olmadığını tescilliyor. Türkiye’de bir yılda hekime müracaat sayısı 1 milyar 47 milyon 877 bin 901‘e ulaşırken, kişi başına yıllık hekime başvuru sıklığı 12,2 seviyesine tırmandı. Bu yıllık toplam gün bazına bölündüğünde günde yaklaşık 2,87 milyon işlem hacmine karşılık geliyor; dolayısıyla Bakan Memişoğlu’nun telaffuz ettiği 3 milyon rakamı matematiksel olarak sahadaki acı gerçeği yansıtıyor. Ancak asıl kritik soru; bu rakamın alkışlanacak bir başarı mı, yoksa yönetilemeyen bir sağlık krizinin belgesi mi olduğu noktasında düğümleniyor.
OECD Ortalamasının İki Katı Başvuru, Yarı Yarıya Hekim Sayısı
Uluslararası sağlık göstergeleri Türkiye’deki yapısal uçurumu çok daha net özetliyor:
- Kişi Başına Başvuru: Türkiye’de yılda 12,2 olan kişi başı hekime müracaat sayısı, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) ortalamasının yaklaşık iki katına denk geliyor.
- Hekim Yoğunluğunda Ağır Açık: OECD’nin 2025 Ülke Raporu’na göre OECD ülkelerinde bin kişiye ortalama 3,9 hekim düşerken, Türkiye’de bu oran yalnızca 2,4 düzeyinde kalıyor.
- Sahadaki Ağır Bilanço: Gelişmiş ülkelerden çok daha az sayıda hekim ve sağlık çalışanları ile iki katı aşkın hasta yükü göğüslenmeye çalışılıyor.
Daha az sağlık personeliyle yürütülen bu olağanüstü işlem hacminin sahadaki doğrudan sonucu; birkaç dakikaya sıkıştırılan niteliksiz muayeneler, Merkezi Hekim Randevu Sistemi’nde (MHRS) aylarca bulunamayan randevular, acil servislerdeki yığılmalar, tekrarlayan gereksiz tetkikler, sağlık emekçilerinde derin tükenmişlik ve giderek tırmanan sağlıkta şiddet vakaları oluyor.
Başarı Hasta Sayısıyla Değil, Sağlıklı Kalan Bireyle Ölçülür
Halk sağlığı ve tıp otoriteleri, günde 3 milyon hastaya işlem yapmanın bir sağlık sistemi başarısı değil; sevk zincirinin işletilemediğinin, aile hekimliği ve birinci basamak sağlık hizmetlerinin filtreleme görevini yapamadığının ve koruyucu hekimlik politikalarının yetersizliğinin açık bir kanıtı olduğunu vurguluyor. Çağdaş tıp standartlarında bir ülkenin sağlık başarısı; hastane kapısından kaç kişinin girdiğiyle değil, koruyucu tedbirlerle kaç yurttaşın hastalanmadan sağlıklı yaşatılabildiğiyle ölçülüyor.
Sağlıkhaberi.net Yorumu: ‘Müşteri’ Odaklı Sağlık Piyasası Çökmüştür
Günde 3 milyon vatandaşın sağlık kuruluşlarına başvurmak zorunda kalmasıyla övünmek; yangının büyüklüğünü söndürülen hortum sayısı üzerinden başarı gibi anlatmaya benzer. Sağlıkta Dönüşüm Programı ile hastaneleri birer ticarethaneye, hastaları ise sürekli tüketmesi beklenen birer ‘müşteriye’ dönüştüren bu sistem; hekimleri ve sağlık emekçilerini dakikada bir hasta bakmaya zorlayan vahşi bir bant sistemine hapsetmiştir. Sağlık profesyonellerinin emeğini tüketen, hastaya ise şifa yerine sadece birkaç dakikalık geçici reçeteler sunan bu çark artık dönmemektedir.
Sağlık Bakanlığı’na açık çağrımızdır: ‘Rekor kırdık’ yanılgısından derhal vazgeçilmeli; birinci basamağı güçlendiren zorunlu sevk zinciri ivedilikle hayata geçirilmeli, hekim başına muayene süreleri bilimsel standart olan en az 15-20 dakikaya çıkarılmalı ve sağlık personeli istihdamı OECD seviyelerine yükseltilerek sağlık emekçilerine insanca çalışma koşulları sağlanmalıdır.
