Sayıştay’ın 2025 yılı denetim raporu, Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi’nde döner sermaye gelirlerinin masa başı usulsüzlüklerle dağıtıldığını ortaya çıkardı. Hastanede fiilen çalışmayan mühendis, mimar, şoför ve idarecilere mevzuata aykırı ek ödeme yapılırken, Sayıştay geçmişe dönük tüm usulsüz ödemelerin ilgililerden geri alınmasını istedi.
Sayıştay Başkanlığı tarafından Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (TBMM) sunulan Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi (AFSÜ) Döner Sermaye İşletmesi 2025 Yılı Denetim Raporu, üniversite hastanelerinde sağlık personelinin alın teriyle oluşan döner sermaye havuzunun nasıl usulsüzce eritildiğini gözler önüne serdi. Raporda, gelirlerin mevzuata aykırı olarak hastaneyle ilgisi olmayan kadrolara dağıtıldığı ve zincirleme usulsüzlüklere imza atıldığı belgelendi.
Denetimlerde; Yapı İşleri bünyesindeki teknik personelden idari birimlerdeki şoför ve memurlara kadar pek çok çalışanın kâğıt üzerinde hastanede görevli gösterilerek döner sermayeden pay aldığı saptandı. Yöneticilere çifte ödeme yapıldığı, onkoloji puanlarının mükerrer işletildiği ve benzer bir tablonun Süleyman Demirel Üniversitesi’nde de yaşandığı rapora yansıdı.
Mevzuat Gayet Açık: Döner Sermaye Yalnızca Fiilen Sağlık Hizmeti Verene Ödenir
Sayıştay denetçileri, tespit edilen usulsüzlüklerin hukuki zeminini ortaya koyarken “Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik” hükümlerini hatırlattı. Yönetmeliğin 4’üncü maddesi gereğince, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58’inci maddesi kapsamında doğrudan sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinde fiilen çalışanlar ile gelirin elde edilmesine bizzat katkısı bulunanlar haricindeki personele “hiçbir şekilde döner sermaye ek ödemesi yapılamayacağı” amir hükümle düzenlenmiş durumda.
Yönetmeliğin 9’uncu maddesi de iki kesin yaptırım içeriyor: Gelir getirici işlemleri yapmadığı halde yapmış gibi gösterenler hakkında idari işlem başlatılması ve haksız yere ek ödeme aldığı tespit edilen kişilerden bu ödemelerin yasal faiziyle geri tahsil edilmesi zorunluluğu.
Mühendis, Mimar ve Şoför Kâğıt Üzerinde Hastanede Gösterilmiş
Sayıştay incelemesinde, döner sermaye işletmesi bünyesinde fiilen hiçbir sağlık faaliyeti yürütmeyen üç ayrı personel grubuna sistemden düzenli olarak ek ödeme aktarıldığı tespit edildi:
- Kadrosu Hastanede Olup Başka Birimde Çalışanlar: Kadrosu hastane bünyesinde görünmesine karşın fiilen Rektörlük makamında ve Faz 1 Kliniği’nde görev yapan personelin döner sermayeden pay almaya devam ettiği belirlendi.
- Belge Üzerinde Hastaneye Görevlendirilenler: Hastane personeli olmayan ancak kâğıt üzerinde hastanede görevli gösterilen Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı’ndaki mühendis, mimar ve teknikerler; İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı’ndaki bilgisayar işletmenleri ve makam şoförleri ile Basın Yayın ve Halkla İlişkiler birimindeki öğretim elemanlarına hastanede fiilen çalışmadıkları halde usulsüz ek ödeme dağıtıldı.
- Tıp Fakültesi İdari Personeli: Hastaneyle kadro bağı bulunmayan ve yalnızca fakülte binasındaki eğitim hizmetlerinde yer alan idari personele de kâğıt üzerindeki hastane görevlendirmeleriyle döner sermaye havuzundan para aktarıldı.
Üniversite yönetimi denetim üzerine hastanede fiilen çalışmayanlara ödemelerin durdurulduğunu savunsa da Sayıştay bu cevabı yetersiz buldu ve bugüne kadar haksız yere ödenen tüm meblağların geri tahsil edilmesini şart koştu.
Eğitim Gelirlerinden İdari Personele Usulsüz Pay Dağıtıldı
Tıp ve diş hekimliği fakültelerinin sağlık hizmeti haricinde yürüttüğü akademik ve eğitim faaliyetlerinden elde edilen gelirlerin paylaşımı da denetçilerin radarına takıldı. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58’inci maddesinin (e) fıkrası uyarınca, bu gelirlerin yasal kesintiler yapıldıktan sonra münhasıran o eğitim hizmetini bizzat yürüten öğretim elemanlarına pay edilmesi gerekiyor.
Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi’nde ise mevzuat hükmü çiğnenerek, üniversite yönetim kurulu kararıyla eğitim programlarında hiçbir fiili dahli bulunmayan idari kadrolara da bu havuzdan döner sermaye ödemesi aktarıldığı belgelendi.
Üniversite idaresi savunmasında, yapılan ödemelerin akademik programların aksamadan yürütülmesi adına harcanan fazla mesainin karşılığı olduğunu öne sürdü ve uygulamaya son verildiğini açıkladı. Ancak Sayıştay, mevzuata aykırı şekilde dağıtılan geçmişe dönük tüm paraların ilgililerden derhal geri alınması gerektiğinin altını çizdi.
İdarecilere Çifte Bordro: Hem Yönetici Payı Hem Taban Ödeme
Döner sermaye mevzuatındaki açık yasaklara rağmen üniversite hastanesindeki yöneticilere mükerrer ödeme yapıldığı saptandı. 2547 sayılı Kanun’un 58’inci maddesinin (f) fıkrasına göre; dekan, başhekim ve yardımcıları gibi idareciler gelir getirici tıbbi katkılarına bakılmaksızın doğrudan “yönetici payı” alıyor ve bu kişilere mesai saatleri içindeki mesleki hizmetleri gerekçe gösterilerek ayrıca bir ek ödeme yapılması yasaklanıyor.
Sayıştay incelemesinde ise üniversitede yönetici payı alan idarecilere, personelin motivasyonunu artırmak amacıyla mesai içi temel hizmet karşılığı verilen taban ödemenin de eksiksiz yatırıldığı belirlendi. Sayıştay denetçileri bu durumu şu net tespitle rapora taşıdı:
“Yönetici payı alan bir kişiye ayrıca taban ödeme yapılması, aynı mesai içi hizmet için mükerrer şekilde iki kez ödeme yapılması sonucunu doğurmaktadır.”
Üniversite yönetimi savunmasında sadece dava açıp kazanan yöneticilere ödeme yapıldığını öne sürse de Sayıştay, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun 2025/7 Esas ve 2025/19 Karar sayılı içtihadını hatırlattı. Danıştay kararına göre hem öğretim üyesi hem de başhekim veya dekan yardımcısı olan yöneticilere klinikte çalıştıkları gerekçesiyle taban ödeme verilemeyeceğini vurgulayan Sayıştay, bu çifte ödeme uygulamasının derhal sonlandırılmasını istedi.
Onkologlara Mükerrer Puan: Kemoterapi İçindeki “Planlama” İçin İkinci Kez Ödeme Yapıldı
Döner sermaye sisteminde hekimlerin gerçekleştirdiği her bir tıbbi müdahalenin puan karşılığı, YÖK tarafından yayımlanan resmî “Gelir Getirici Faaliyet Cetveli” ile belirleniyor. İlgili cetvelde çoklu infüzyon, manuel infüzyon veya yarı otomatik infüzyon kemoterapisi işlemlerinin her biri için 105 puan öngörülüyor ve her bir kalemin açıklama kısmında açıkça “Kemoterapi planlanması dahildir” şerhi yer alıyor.
Sayıştay denetçilerinin incelemesinde ise üniversite hastanesinde görevli onkoloji uzmanlarına, Bireysel Gelir Getirici Faaliyet Puanı (B puanı) kapsamında bu işlem puanı verildikten sonra mevzuata aykırı olarak ayrıca ikinci kez “planlama puanı” işletildiği ve mükerrer ödeme yapıldığı saptandı.
Üniversite yönetimi denetime cevaben mükerrer puanlama uygulamasına son verildiğini beyan etti. Ancak Sayıştay denetçileri, haksız yere fazladan hesaplanan ve hekimlere aktarılan bu tutarların tahsili yönünde idarece hiçbir geri alma işleminin başlatılmadığına dikkat çekti.
YÖK Cetvelinde Olmayan İşlemlere Yönetim Kurulu Kararsız Puan Dağıtıldı
Denetim raporunda puanlama sistemine yönelik bir başka usulsüzlük daha gün yüzüne çıkarıldı. Mevzuat uyarınca YÖK’ün gelir getirici faaliyet cetvelinde yer almayan işlemler için puan belirleme yetkisi yalnızca üniversite yönetim kurullarına aitken, Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi’nde yönetim kurulu kararı dahi alınmadan bazı cerrahi ve tıbbi işlemlere keyfi biçimde sistem üzerinden yüksek puanlar tanımlanarak ödeme yapıldığı saptandı.
Hastane bilgi yönetim yazılımı ile resmî YÖK cetveli arasındaki koordinasyonsuzluktan kaynaklandığı belirtilen ve yönetim kurulu onayı olmaksızın puan işletilen o işlemler raporda şöyle sıralandı:
- Köşe tümörleri cerrahisi: 2.000 puan
- Kifektomi (vertebral segment rezeksiyonu): 1.575 puan
- Radyofrekans ablasyonla atriyal fibrilasyon ablasyonu: 1.500 puan
- Büyük kemik malign tümörünün geniş veya radikal rezeksiyonu: 1.062 puan
- Onkoloji hastası kemoterapi planlaması: 120 puan
Listenin son sırasındaki 120 puanlık kalemin, onkologlara mükerrer ödenen planlama puanının sisteme nasıl usulsüzce entegre edildiğinin somut kanıtı olduğunu vurgulayan Sayıştay, geçmişe dönük yapılan tüm yersiz ödemelerin ilgililerden tahsil edilmesini istedi.
Artırımlı Kurumsal Katkı Puanı Birim Yerine Belirli Unvanlara Uygulandı
Döner sermaye mevzuatına göre üniversite yönetim kurullarının, kurumsal katkı puanını (A puanı) en fazla yüzde 50 oranında artırma yetkisi bulunuyor. Ancak yönetmelik amir hükmü gereği bu artırımın kişilere veya unvanlara göre değil, münhasıran alt birim bazında toplu olarak yapılması zorunluluğu taşıyor.
Sayıştay incelemesinde, Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi yönetiminin bu yetkiyi yasal zorunluluğa aykırı biçimde alt birimler yerine belirli unvanlar bazında kullandığı saptandı. Kurumsal katkı puanının zincirleme etkisi nedeniyle, bu katsayı üzerinden hesaplanan Diğer Faaliyetler Puanı’nın (E puanı) da hatalı ve fazla hesaplanmasına yol açıldığı belgelendi.
Üniversite idaresi, söz konusu unvanlara yönelik artırımlı ödemelerin 1 Mart 2026 tarihi itibarıyla sonlandırıldığını ve mevzuata uygun alt birim uygulamasına geçildiğini savundu. Sayıştay denetçileri ise usulsüz uygulamanın sonlandırılmasının yeterli olmadığını, bu yöntemle fazladan ödenen kamu kaynaklarının ilgililerden geri tahsil edilmesi gerektiğini vurguladı.
Aynı Tablo Süleyman Demirel Üniversitesi’nde de Yaşandı: Rektörlük Yetkisi Döner Sermayeye Kalkan Olamaz
Döner sermaye gelirlerinin usulsüz dağıtılmasına ilişkin benzer bir çarpıcı tespit de Süleyman Demirel Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi denetim raporunda yer aldı. Yapılan incelemelerde, kadrosu ve fiili görevi üniversitenin özel bütçeli genel idari birimlerinde bulunan personele tıp fakültesi hastanesi döner sermaye havuzundan hukuka aykırı şekilde ek ödeme yapıldığı saptandı. Ayrıca Diş Hekimliği Fakültesi personeli ile Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesi personelinin kadro ve görev dağılımlarının birbirinden ayrıştırılmadığı belirlendi.
Sayıştay, ek ödemenin sadece sağlık hizmetine fiilen katkı sağlayan personele verilebileceğini hatırlatarak, rektörün 2547 sayılı Kanun’un 13/b-4 maddesi kapsamında yaptığı idari görevlendirmelerin personeli döner sermaye ödeme kapsamına sokamayacağını şu kesin ifadelerle kayda geçirdi:
“Bu hükümler doğrultusunda, personelin 2547 sayılı Kanun’un 58’inci maddesinin (c) ve (f) fıkraları kapsamına dahil edilmesi, anılan birimler bünyesinde çalışan personel olarak değerlendirilmesi ve bunlara döner sermaye ek ödemesi yapılması mümkün görülmemektedir.”
Süleyman Demirel Üniversitesi yönetimi, 13/b-4 görevlendirmesiyle hastanede gösterilen personele yapılan ödemelerin Ocak 2026 itibarıyla durdurulduğunu ve kadro yapısını ayrıştırma çalışmalarının başlatıldığını bildirdi.
Sağlıkhaberi.net Yorumu: Sağlık Emekçisinin Alın Terini Masa Başı Oyunlarla Dağıtıp “Uygulamayı Durdurduk” Demekle Sorumluluktan Kaçamazsınız!
Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi ve Süleyman Demirel Üniversitesi denetim raporlarına yansıyan bu tablo, üniversite hastanelerinde nöbetten nöbete koşan, canla başla çalışan sağlık çalışanlarının hakkının nasıl gasp edildiğini açıkça belgelemektedir. Serviste, acilde ve yoğun bakımda gecesini gündüzüne katan hemşireye, teknisyene ve sahada bilfiil ter döken hekime gelince “ödenek yok, katsayı yetersiz” diyen yönetim zihniyeti; Yapı İşleri’ndeki mühendisi, rektörlükteki şoförü kâğıt üzerinde hastanede gösterip döner sermaye havuzunu peşkeş çekmekten çekinmemiştir.
Daha da vahimi, idarecilerin Sayıştay denetimi kapıyı çalınca “uygulamayı durdurduk” diyerek kenara çekilme kurnazlığıdır. Hukuksuzluğu kabullenip ödemeyi sonlandırmak, kamuyu ve sağlık emekçilerini uğrattığınız zararı sıfırlamaz. Sayıştay’ın ısrarla altını çizdiği gibi; masabaşı görevlendirmelerle, mükerrer puan oyunlarıyla ve çifte bordrolarla dağıtılan tek bir kuruş bile haksız kazançtır ve yasal faiziyle ilgililerden derhal tahsil edilmelidir. Sağlık hizmeti vermeyen kadrolara döner sermaye peşkeşi çeken yöneticiler hakkında idari ve adli soruşturma açılmalı, döner sermaye havuzunun gerçek sahibi olan emekçilerin hakkı teslim edilmelidir!
