Değerli Meslektaşlarım, Sağlık Meslek Mensupları ve Okurlar,
Ele alacağımız konudan tüm sağlık meslek mensupları dahası, ilgili akademisyenler ve öğrenciler de kanaatimizce yararlanabileceklerdir… Özellikle de sağlık meslek mensuplarında konu hakkında farkındalık oluşturma hedeflendi.
- Bölüm: Giriş
Ceza yaptırımı, bir insanın onurunu zedeleyen en ağır yaptırım türüdür. Hemşirenin ceza hukukundan doğan sorumluluğunu belirleyebilmek için 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’ndaki ve varsa özel kanunlardaki ceza yaptırımıyla ilgili hükümlerde belirtilen suç tiplerinin de ele alınması gerekmektedir.
Sağlık hizmeti, kamu kurum veya kuruluşları çatısı altında sunulabileceği gibi aynı zamanda özel sağlık kurumu ya da kuruluşları çatısı altında da sunulabilmektedir zira 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın 56. maddesinin bir bölümünde, sağlık hizmetinin özel sağlık kuruluşları tarafından da sunulabileceği açıkça belirtilmiştir.
Hemşireler, kamu sağlık kurum veya kuruluşları bünyesinde sağlık hizmetini sunarlarken suç içeren bir eylemi gerçekleştirdiklerinde kovuşturma yapılabilmesi için (Anayasa m. 129), öncelikle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na göre belirlenmiş soruşturma aşamasından (istisnalar dışında) geçerler. Özel sağlık kurum ya da kuruluşlarında sağlık hizmeti sunan hemşirelerde ise, doğrudan savcılık tarafından soruşturma başlatılabilmektedir.
3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu’na, “Ek Madde 18” olarak 2022 yılında getirilen bir hükme göre, kamu veya özel sağlık kurum ve kuruluşlarında dahası, vakıf üniversitelerinde görev yapan sağlık meslek mensuplarının, sağlık mesleğinin icrası kapsamında yerine getirdikleri muayene, teşhis ve tedaviye yönelik olarak tıbbi işlem ve uygulamalar sebebiyle yapılacak olan soruşturma için izin gereklidir. Yine, düzenlemede belirtilen bazı kişiler, bunun istisnasıdır. Söz konusu izin ise, ilgili Bakanlık tarafından kurulan Mesleki Sorumluluk Kurulu tarafından verilecektir. Hükmün bir kısmından da anlaşılacağı üzere ilgili izin, her suç tipi bakımından Mesleki Sorumluluk Kurulu tarafından verilmeyecektir.
- Bölüm: Suçun Tanımı ve Unsurları
İlgili Kanunlarda belirtilen suç tiplerinin anlaşılabilmesi için ceza hukukuna ilişkin olarak bazı kavramların bilinmesi elzemdir. Ele alınacak her bir başlığın ayrıntıları (ayrıca farklı görüşler) bulunmaktadır, burada genel hatlarıyla ve konuyla sınırlı olarak ele alınacaktır.
Suçun Tanımı: Suç, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu veya özel kanunlarda belirtilen tipe uygun, hukuka aykırı, haksız eylemlerdir. Diğer bir ifadeyle, suç diyebilmemiz için bir eylemin ve sonucunda meydana gelen fiilin, kanunda açıkça belirtilen tanıma uygun olması, hukuka aykırı olması farklı bir deyişle, yine kanunda belirtilen hukuka uygunluk sebeplerinden birinin olmaması ve haksız bir eylem olması gerekmektedir.
Suçun Unsurları: Suçu meydana getiren unsurlar tipiklik, suçun maddi unsurları, suçun manevi unsurları ve hukuka aykırılıktır. Sırasıyla hepsini açıklayalım:
- Tipiklik Unsuru: Tipiklik unsuru, meydana gelen somut olayla ilgili kanunda belirtilen suçun birebir örtüşmesidir. Birebir örtüşmezse, tipiklik unsurunun varlığından dolayısıyla suçtan da söz edemeyiz. Örneğin; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 81’e göre, bir insanı kasten öldüren kişi müebbet hapis cezası ile cezalandırılır. Tipiklik unsurunun varlığı için cümledeki her kelimenin, dış dünyada tıpa tıp meydana gelmesi gerekmektedir. Şöyle ki, eylem sonucunda ölmüş bir insan olmalı ve öldürme eyleminin kasıtlı olarak diğer bir ifadeyle, bilerek ve isteyerek gerçekleştirilmiş olması gerekmektedir.
Bu hafta yayımlanacak olan sonraki yazımızda devam edilecek…
KAYNAKÇA
Mehmet Emin Artuk, Ahmet Gökçen, Ceza Hukuku Genel Hükümler, 11. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara 2017, s. 4; Kahan Onur Arslan; İnsan Onuru Kavramı ve Koruma Tedbirleri Bağlamında Temel Bir İlke Olarak İnsan Onurunun Korunması, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, Cilt 28, Sayı 120, 2015, s. 156; Demirtaş, Soner: Türk Hukukunda Suç Olmaktan Çıkarma ve Ceza Vermekten Kaçınma Eğilimi, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 21, Özel Sayı, 2019, s. 493.
R.G. 12.10.2004, 25611.
R.G. 09.11.1982, 17863.
R.G. 23.07.1965, 12056.
R.G. 15.05.1987, 19461.
Artuk, Gökçen, Ceza Hukuku Genel Hükümler, s. 195; T.C. Adalet Bakanlığı Mağdur Bilgilendirme, Suç Nedir?, https://magdurbilgi.adalet.gov.tr/298/Suc-Nedir?, Erişim Tarihi: 07.07.2026; Neslihan Göktürk, İzzet Özgenç, İlhan Üzülmez, Ceza Hukukuna Giriş, 1. Baskı, Anadolu Üniversitesi Web – Ofset Tesisleri, Eskişehir, 2012, s. 4. http://www.mku.edu.tr/files/1005-e68de94f-69d8-4169-abb7-d26195955d26.pdf, Erişim Tarihi: 08.03.2022.
Artuk, Gökçen, Ceza Hukuku Genel Hükümler, s. 221 vd.; Adem Sözüer, Ceza Hukuku Uygulama Rehberine Giriş ve Pratik Çalışma Notu, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ceza Hukuku ve Kriminoloji Araştırma ve Uygulama Merkezi, 2015, s. 11 vd. http://cdn.istanbul.edu.tr/statics/cezahukuku-hukuk.istanbul.edu.tr/wp-content/uploads/2015/01/Uygulama-Rehberi-2015.pdf, Erişim Tarihi: 07.07.2026.
Artuk, Gökçen, Ceza Hukuku Genel Hükümler, s. 222.
Ceza yaptırımı, bir insanın onurunu zedeleyen en ağır yaptırım türüdür… 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu’na, “Ek Madde 18” olarak 2022 yılında getirilen bir hükme göre, kamu veya özel sağlık kurum ve kuruluşlarında dahası, vakıf üniversitelerinde görev yapan sağlık meslek mensuplarının, sağlık mesleğinin icrası kapsamında yerine getirdikleri muayene, teşhis ve tedaviye yönelik olarak tıbbi işlem ve uygulamalar sebebiyle yapılacak olan soruşturma için izin gereklidir… Suçu meydana getiren unsurlar tipiklik, suçun maddi unsurları, suçun manevi unsurları ve hukuka aykırılıktır…
