1999 yılı Eylül ayında yapılan emeklilikte kademeli yaş düzenlemesi sonrası sürekli gündemde olan “emeklilikte yaşa takılanlar” meselesi, 3 Mart 2023 tarihinde çıkan yasa ile çözüme kavuşturuldu. Buna göre 8 Eylül 1999 ve öncesinde herhangi bir şekilde sigortalı (SSK, Bağ-Kur, Emekli Sandığı, Banka Sandıkları) olan kişiler için diğer şartların varlığı halinde yaş şartını ortadan kaldırıldı. 9 Eylül 1999 ve sonrasında sigortalı olan kişilerin mağduriyeti ise devam ediyor.
Artık 8 Eylül 1999 ve öncesinde bir gün bile sigortalı olanlar için emeklilikte yaş şartı aranmıyor. Bu kural memurları da kapsıyor. Şöyle ki şu an memur olan kişilerin bu tarih ve öncesinde SSK, Bağ-Kur veya banka sandığına tabi sigortalı olmaları durumu değiştirmiyor.
Özellikle sağlık çalışanları arasında meslek lisesi veya yüksek öğrenim sonrası kamuya girmeden önce özel sağlık kuruluşlarında sigortalı olarak çalışma yaygın görülen bir durum. Sağlık alanında kamu hizmetinde görev yapanların arasında çok sayıda özel hastane ve poliklinik gibi sağlık kuruluşlarında ilk kez sigortalı olmuş kişiler bulunuyor. Bu durumda olan kişiler de EYT kapsamına giriyor. 8 Eylül 1999 ve öncesinde ilk kez sigortalı olan kadınlar için 20 hizmet yılı, erkekler için ise 25 hizmet yılı tamamlanması halinde herhangi bir yaş şartı aranmıyor. Burada başka bir ayrıntı ise 18 yaşın altında sigortalı olan kişilerin 20 ve 25 yıllık süreleri 18 yaşını tamamladıkları gün başlıyor.
SSK ile memurların emekliliğinde 20/25 yıllık süre teknik olarak farklı hesaplanıyor. Örneğin 1 Eylül 1999 tarihinde ilk kez sigortalı olmuş erkek sigortalı arada çalışmaya ara vermiş olsa da 5975 güne sahip olduğunda (5975 gün, 16 yıl yedi ay fiili çalışma anlamına geliyor) 1 Eylül 2024 tarihinde 25 yıllık sigortalılık süresini tamamlıyor.
Başka bir örnekte, 1 Eylül 1999 tarihinde ilk kez memur olarak sigortalı olan erkek sigortanın çalışmaya ara verdiğini (360 gün = bir yıl çalıştığını) varsayalım. Bu kişinin 2005 yılında memuriyete yeniden başlaması halinde (aralıksız çalıştığını düşünelim) emekli olmak için 9000 günü tamamlaması gerektiğinden 24 tam yıl daha çalışması gerekiyor. 2005 yılında memuriyete başlayan bu kişi 2029 yılında 25 yıl şartını tamamlıyor. Bu süre içerisinde askerlik, aylıksız izin, babalık izni vb. boşluklar olması halinde emekli olacağı tarih daha ileri bir tarih oluyor. Kadınlarda ise bu hesaplama 20 tam yıl = 7200 gün üzerinden hesaplanıyor.
Önemli hatırlatma: Peki e-devlet üzerinden “çalışma hayatım” sekmesi bizi neden yanıltıyor? Çünkü sistem her sigortalıyı SSK’lı olarak görüyor. SSK sistemi sigortalılık süresini ilk işe başlangıçtan itibaren (daha sonra çalışmaya ara verilse bile) tarih bazlı hesaplıyor. Bu nedenle boşluk olmuyor. Memurlar için ise çalışılan süre esas alındığından boşluklar (istifa, izin, çalışmaya ara verme vb.) dikkate alınmıyor. Ancak e-devlet ‘te bu ayrım yapılmadığı için arada boşluğu olan memurlar 20/25 yılını doldurduklarını varsayıyor.
Hal böyle olunca kafalar karışıyor.
